AI denkt niet. Of Meta wil ons dat tenminste laten geloven.
Voormalige werknemers dagen de technologiegigant voor de rechter en beweren precies het tegenovergestelde: dat verborgen algoritmen in mei meedogenloos de meest kwetsbare werknemers uit de 8.000 ontslagen hebben gesorteerd.
Ze beweren niet alleen slecht management. De rechtszaak schetst een beeld van een surveillancestaat waarin productiviteitsscores, tokengebruikslogboeken en een interne AI-chatbot genaamd “Metamate” het vuile werk van de personeelsafdelingen deden. En volgens de klacht heeft de AI niet alleen de plank misgeslagen op het gebied van eerlijkheid; het heeft mensen systematisch gestraft omdat ze als mensen met een lichaam bestonden.
De resultaten? Discriminatie van zwangere werkneemsters, mensen met medisch verlof en mensen met een handicap.
De beschuldigingen achter het algoritme
Zesentwintig voormalige medewerkers staan centraal in deze rechtszaak. Ze beweren dat Meta onjuist geteste AI-systemen heeft ingezet om te bepalen wie bleef en wie vertrok.
Deze ranglijsten waren niet uitsluitend gebaseerd op de kwaliteit van de output of het belang van het project. In plaats daarvan vertrouwden ze zwaar op statistieken die de context negeerden. Gemiste dagen voor zwangerschapsverlof? De AI heeft het je kwalijk genomen. Verlof vanwege een bekende medische aandoening? Nog een staking. Minder uren vanwege arbeidsongeschiktheidsgerelateerde accommodaties? Scoort laag op productiviteit.
“Dit is overduidelijk niet waar. Volledige stop. Beslissingen over personeelsmanagement en organisatorische beslissingen werden en worden genomen door mensen, niet door mensen.”
De aanklagers beweren dat deze tools niet voldeden aan de fundamentele screenings voor vooroordelen die wettelijk vereist zijn in zowel Californië als New York City. Ze beweren dat het systeem de federale antidiscriminatiestatuten en specifieke lokale wetten heeft geschonden die bepalen hoe technologie de geschiktheid van een baan kan beoordelen.
Meta’s ontkenning en de verdediging van ‘mensenbeslissingen’
Uiteraard duwt Meta hard terug.
Andy Stone, een woordvoerder van Meta, ging naar X (voorheen Twitter) om de beschuldigingen naar voren te brengen. Het standpunt van het bedrijf is duidelijk: AI heeft geen mensen ontslagen.
Beslissingen over het personeelsbestand waren en blijven menselijke keuzes. Dat is het officiële verhaal. Maar voor de 26 aanklagers voelt het onderscheid als een semantisch shell-spel, toen het algoritme het zware werk deed door ‘onderpresteerders’ te identificeren op basis van scheve gegevens.
Zij beweren dat de kloof tussen menselijke verantwoordelijkheid en geautomatiseerde vooringenomenheid te groot is om te negeren.
Waarom AI-ranglijsten de voorkeur geven aan de “ideale” werknemer
Om te begrijpen hoe dit gebeurt, moet je kijken naar wat de AI aan het meten was. Het hield zaken bij zoals productiviteitsscores en AI-tokengebruik. Het correleerde waarschijnlijk de aanwezigheidsgegevens met prestatiestatistieken zonder rekening te houden met tijdelijke ontberingen.
Het Model Capability Initiative (MCI) is een ander stukje van deze puzzel. Deze interne tool is ontworpen om AI-modellen te trainen door gegevens over werknemersactiviteiten te verzamelen. Medewerkers merkten dat de tool aanzienlijk meer gegevens verzamelde dan aanvankelijk werd onthuld.
Dit roept ernstige zorgen op het gebied van de privacy op, vooral onder de Europese wetten inzake gegevensbescherming, waar Meta al in verschillende contexten onder de loep wordt genomen wegens schending ervan. Als een interne tracker profielen opbouwt van de gezondheid van werknemers, het doorbreken van gewoonten en de variabiliteit van de output, ontstaat er een risicopool. En als er ontslagen vallen, markeert het systeem de variabelen met een hoog risico – ziekte, gezinszorg, arbeidsongeschiktheid – als prestatietekorten.
Het is een feedbackloop die is ontworpen om de efficiëntie te maximaliseren ten koste van het eigen vermogen.
De race tegen de tijd
De rechtszaak strekt niet alleen tot schadevergoeding. Het onmiddellijke doel is om de aanstaande beëindiging van deze 26 werknemers, die momenteel gepland staat voor 22 juli, stop te zetten.
De eisers vragen een Californische federale rechtbank om een voorlopig bevel. Ze willen dat de klok stilstaat. In plaats van onmiddellijk te worden ontslagen, willen ze hun zaak eerst voorleggen aan particuliere arbitrage. Het is een tactische zet, waarbij misschien de machtsongelijkheid wordt erkend, maar ook tijd en middelen worden gekocht.
De menselijke kosten van geautomatiseerde HR
Meta kondigde deze ontslagen aan in de nasleep van enorme AI-investeringen. De boodschap was impliciet: we hebben jullie hersenen nodig, maar we richten ons op machine-intelligentie.
Nu zeggen die ontheemde arbeiders dat de machines zelf werden gebruikt om ze als verouderd te markeren voordat een enkele menselijke manager aan tafel ging zitten voor een moeilijk gesprek.
De zaak draait om een specifieke juridische en technische vraag: in hoeverre is Meta aansprakelijk voor de output van a
